https://www.wstreszczeniu.pl/blog/ PL Fri, 27 Mar 2020 16:16:00 +0100 Incomedia WebSite X5 Evolution imblog

W poprzednich artykułach dotyczących badania własnego kodu genetycznego pod kątem przynależności etnicznej opsałem cały proces przeprowadzenia testu DNA, od monentu zakupu zestawu do testu do momentu opublikowania wyników na moim profilu w serwisie MyHeritage (https://www.myheritage.pl). Oprócz wyników dotyczących mojego pochodzenia etnicznego, które opisałem w poprzednich artykułach, otrzymałem dostęp do bazy z osobami ze mną spokrewnionymi na podstawie łańcucha DNA. Okazało się, że na świecie mam 2572 dalekich krewnych :). Najwięcej odległych krewnych mam w krajach:

- w USA - 726 osób,

- w Niemczech - 291 osób,

- w Szwecji - 97 osób,

- w Polsce - 81 osób,

- w Francji - 73 osoby,

- w Wielkiej Brytanii - 71 osób,

- w Holandii - 58 osób,

- na Węgrzech - 52 osoby,

- w Danii - 45 osób,

- w Kanadzie - 44 osoby,

- w Norwegii - 42 osoby,

- w Austrii - 37 osób,

- w Republice Czeskiej - 32 osoby,

- na Ukrainie - 31 osób,

- w Australii - 29 osób,

- w Rosji - 26 osób,

- w Finlandii - 21 osób.

Jak wspomniałem wcześniej powyższe zestawienie krajów, w których mam dalekich krewnych dotyczy tylko osób z bazy serwisu myheritage.pl, które przeprowadziły test DNA.

Wiarygodność wyników badań mojego kodu DNA przeprowadzony w MyHeritage postanowiłem sprawdzić w jakimś innym kalkulatorze DNA. Wybrałem serwis genealogiczny dna.land (https://dna.land), gdyż przetwarzanie pliku z otrzymanym już kodem genetycznym jest darmowe w tym serwisie, oraz wyniki przetworzonego kodu DNA pod kątem pochodzenia etnicznego są niemal natychmiastowe. Moje pochodzenie opracowane przez naukowców serwisu dna.land przedstawia się następująco:

- w 100% pochodzę z zachodnie Euroazji,

- w 70% pochodzę z północno-wschodniej Europy i w tym:

 a) w 68% jest to pochodzenie północnosłowiańskie. Ale zaznaczono, że rejon północnosłowiański obejmuje obejmuje rejony: białoruski na Białorusi; Estoński w Estonii; Litewski na Litwie; Mordowski i rosyjski w Rosji i ukraiński na (wschodniej) Ukrainie.

 b) w 1,3% mam pochodzenie fińskie (finowie to ludy tzw. ugrofinowie),

- w 20% jestem Bałkańczykiem, czyli wynik podobny do tego z serwisu MyHeritage. Zaznaczono że rejon ten obejmuje tereny: albański w Albanii; Bułgarski w Bułgarii i grecki w (2 miejscach) Grecja,

- w 10% pochodzę z południowo-zachodniej Europy a więc mam kolejną niespodziankę. Zaznaczono, że moje pochodzenie obejmuje rejony: baskijski / francuski i francuski (na południu i 1 innym obszarze) Francja i baskijski / hiszpański i iberyjski Populacja w Hiszpanii.

Wynki badań pochodzenia etnicznego otrzymane w serwisie myheritage.pl i dna.land są do siebie zbliżone, ale występują różne podziały Europy na rejony, np. w serwisie myheritage.pl istniej podział na Europę Wschodnią do której zalicza się Europejczyka z Europy Wschodniej (Słowianie), Bałtów i Bałkańczyków natomiast w serwisie dna.land mamy podział na Europę Północno-Wschodnią do której zalicza się Pólnocnych Słowian a Bałkańczyków się już do niej nie wlicza, o Bałtach się nie wspomina (zostali zakwalifikowani do Pólnocnych Słowian), pojawiają się za to Finowie w tej grupie (w moim przypadku). W drugim zestawieniu nie ma natomiast pochodzenia z Wysp Brytyjskich a pojawia się pochodzenie z Południowej Francji i Płw. Ibersyjskiego co mnie również zaskoczyło.

Na zakończenie "pobawiłem się" w serwisie GEDmatch (https://www.gedmatch.com). GEDmatch to serwis, z którego korzystają nawet organy ścigania, dysponując plikiem z własnym kodem DNA możemy za pomocą różnych wskaźników przeanalizować go w tym serwisie. Można powiedzieć, że GEDmatch to zespół narzędzi do badania autosomalnego DNA, stworzonych przez rożne firmy i osoby a dostępnych w jednym serwisie. Badając swój plik z kodem w tym serwisie otrzymałem następujące wyniki:

- w 27,23% moje pochodzenie etniczne związane jest z Południowym Bałtykiem,

- w 20,94% moje pochodzenie etniczne związane jest z Europą Wschodnią,

- w 20,39% moje pochodzenie etniczne związane jest z Europą Północno-Centralną,

- w 17,07% moje pochodzenie etniczne związane jest z Atlantykiem (głównie Europa Zachodnia, w szczególności rejon pomiędzy Francją a Hiszpanią),

- w 6,96% moje pochodzenie etniczne związane jest z zachodnią częścią basenu Morza Śródziemnego,

- w 3,46% moje pochodzenie etniczne związane jest ze wchodnią częścią basenu Morza Śródziemnego,
- w 3,51% moje pochodzenie etniczne związane jest z Zachodnią Azją,

- w 0,33% moje pochodzenie etniczne związane jest z południową Azją,

- w 0,12% moje pochodzenie etniczne związane jest ze Wschodnią Afryką.

Muszę stwierdzić, że moje pochodzenie etniczne przekroczyło jednak granice Europy :). Do opracowania powyższego zestawienia w gedmatch.com wykorzystałem model do testowania DNA stworzony przez Davidskego (Eurogenes Ancestry Project Blog). W serwisie GEDmatch jest wiele innych ciekawych narzędzi, np. można zbadać swój kod genetyczny w odniesieniu do pierwotnych populacji swoich przodków i cofnąć się do "Epoki Kamienia Łupanego" :). Po przetestowaniu mojego DNA otrzymałem następujące infrmacje:

1) WHG 42,56% - moje pochodzenie związane z populacją zachodnich łowczych-zbieraczy,

2) Neolithic 30,44% - moje pochodzenie związane z populacją okresu Neolitu,

3) EHG 26,2% - moje pochodzenie związane z populacją wschodnich łowczych-zbieraczy,

4) African 0,62% - moje pochodzenie związane z populacją afrykańską,

5) SEA 0,1% - moje pochodzenie związane z populacją Azji Południowo-Wschodniej,

6) ASI 0,08% - moje pochodzenie związane z populacją rdzennych indian południowych (ASI to mieszanka populacji spotykana również w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej).

Puentując serię artykułów o badaniu mojego kodu gentycznego można stwierdzić, że genetyka to nauka przyszłości, która już jest wykorzystywana w wielu dziedzinach. Zbadanie DNA pozwala poszerzyć wiedzę na temat  poszukiwanych krewnych oraz swoich przodków, tych bardzo dalekich i bliskich. Dzięki testowi kodu możemy wiele dowiedzieć się na temat swoich predyspozycji zdrowotnych oraz dziedziczonych genów. Ja z tego skorzystałem, gdyż prowadzę drzewo genealogiczne mojej rodziny i chciałem dowiedzieć się czegoś na temat mojego pochodzenia etnicznego. Mam nadzieję, że mnie nie sklonują :).

]]> Fri, 27 Mar 2020 15:16:00 GMT https://www.wstreszczeniu.pl/blog/?id=k1wu8cv9 https://www.wstreszczeniu.pl/blog/rss/k1wu8cv9 imblog

W poprzednim artykule dotyczącym badania mojego DNA pod kątem pochodzenia etnicznego opisałem proces zamówienia testu i pobrania materiału  do badań kodu genetycznego a artykuł zakończyłem na momencie przekazania fiolek z materiałem do laboratorium serwisu genealogicznego MyHeritage w Stanach Zjednoczonych. Po pewnym czasie otrzymałem informację z serwisu myheritage.pl, że ekstrakcja mojej próbki się zakończyła i są już gotowe wyniki badań mojego kodu DNA. Wcześniej byłem również informowany przez serwis, co dzieje się z moją próbką od momentu dostarczenia do laboratorium oraz o przewidywanym terminie przekazania mi wyniku badań mojego kodu genetycznego. Generalnie byłem przekonany, że wyniki badań mnie bardzo nie zaskoczą, ale jednak nie do końca tak było. Spodziewałem się, że moje pochodzenie dotyczy tylko obszaru Europy oraz w zdecydowanej większości będzie związane z Europą Wschodnią i moimi słowiańskimi korzeniami. Laboratarium w USA po zbadaniu mojej próbki DNA przekazało do serwisu myheritage.pl następujące inforacje związane z moją przynależnością etniczną i pochodzeniem:

- moje pochodzenie jest w 100% związane z Europą (tego się spodziewałem),

- moje pochodzenie w 98,3% jest związane z Europą Wschodnią, ale badanie wykazało, że jestem Europejczykiem z Europy wschodniej w 51,8%, w 24,9% jestem Bałkańczykiem, w 21,6% jestem Bałtem. Pochodzenie bałkańskie mnie zaskoczyło, ale to, że płynie we mnie krew Bałtów to też niespodzianka.

Oprócz powyższego moje pochodzenie jest związane:

- w 1,7% z Europą Zachodnią i Północną badania DNA wykazały, że w 1,7% jestem Irlandczykiem, Szkotem i Walijczykiem (duże zaskoczenie).

Ten niewielki procent pochodzący z Wysp Brytyjskich totalnie mnie zaskoczył, podobnie jak piłkarzy związanych z klubem piłkarskim Legia Warszawa - Marka Saganowskiego i Michała Kucharczyka, którzy również zbadali swoje DNA w MyHeritage i również ich pochodzenie w niewielkim stopniu związane było z Irlandią, Szkocją i Walią. Ktoś nawet zasugerował, że jest to związane z tym że lubią whisky i piwo.  Ja też lubię więc może coś w tym jest :)

Na badanie swojego kodu DNA w serwisie myheritage.pl oprócz wspomnianych wcześniej Marka Saganowskiego i Michała Kucharczyka zdecydowali się inni zawodnicy Legii Warszawa - Sandro Kulenovic i Kasper Hämäläinen. O wynikach wspomnianych piłkarzy można dowiedzieć się z tego filmiku - link.

Podsumowując, można powiedzieć, że jestem Europejczykiem z Europy Wschodniej  (śłowiańskie korzenie) natomiast pochodzenie bałkańskie można różnie interpretować, gdyż jest to rejon też zamieszkany przez Słowian ale nie tylko. Jest to obszar, na którym występuje wielokulturowość,wieloetniczność i zróżnicowanie religijne (katolicyzm, islam, prawosławie), gdyż np. tereny te zamieszkuje ludność pochodzenia tureckiego co związane jest  z czasami Imperium Osmańskiego. Ponadto Bałkany zamieszkuje oprócz słowian, ludność pochodzenia arabskiego, węgierskiego(ugrofinowie), romskiego, albańskiego (llirowie), greckiego więc jest w czym wybierać. Nie wiem jakie kryteria przyjął serwis myheritage.pl i na ile to moje pochodzenie jest wiarygodne.

Jak wspomniałem wcześniej pochodzę również od Bałtów, czyli plemion zamieszkujących tereny w pobliżu południowego i wschodniego brzegu Morza Bałtyckiego. Do Bałtów zaliczano takie ludy jak: Prusowie, Galindowie, Jaćwingowie, Kurowie. Potomkami Bałtów są Litwini i Łotysze. Kocham Mazury i tak się zastanawiam czy to nie jest związane z tym, że po części pochodzę od Bałtów, ktorzy zamieszkiwali te tereny :).

Wcześniej wspominałem, że nie wiem jakimi kryteriami kieruje się serwis MyHeritage w doborze przynależności etnicznej na podstawie kodu DNA i na ile jest to wiarygodne zestawienie, gdyż istnieją również inne serwisy badające nasze DNA, stosujące odmienne algorytmy dopasowania kodu do danej grupy etnicznej. Dlatego serwisy te przedstawiają troszkę różniące się wyniki w interpretacji naszej przynależności etnicznej na podstawie badania kodu genetycvznego. Polecam przeczytać ten artykuł, którego autorem jest Bartosz Małłek. Zamierzam iść tropem autora tego artykułu  i przesłać mój kod genetyczny do innych kalkulatorów DNA. Zobaczymy co z tego wyniknie.

]]> Tue, 10 Mar 2020 20:28:00 GMT https://www.wstreszczeniu.pl/blog/?id=l9ogfai2 https://www.wstreszczeniu.pl/blog/rss/l9ogfai2 imblog

Pamiętam jak wiele lat temu był taki projekt w National Geographic, chyba "Geno" się nazywał, gdzie można było sobie zrobić test DNA. Wyniki tych badań miały posłużyć badaniom migracji ludności na świecie. W tych czasach badania genetyczne były drogie i nie były tak dostępne jak teraz. Genealogią interesuję się już od dłuższego czasu, oprócz strony https://www.wstreszczeniu.pl i strony o moim dziadku Edwardzie Zarychcie (https://www.edwardzarychta.pl) prowadzę również darmową wersję drzewa genealogicznego moich bliskich w serwisie MyHeritage (https://www.myheritage.pl). Firma MyHeritage powstała w Izraelu i szybko się rozwija na całym świecie przejmując od konkurencji inne podobne serwisy genealogiczne. W Polsce firma przejęła serwisy genealogiczne moikrewni.pl i znajomi.pl. MyHeritage prowadzi swój serwis w kilkunastu językach europejskch oraz w innych, min. w języku portugalskim (brazylijskim), japońskim, koreańskim, chińskim (mandaryński), hebrajskim, malajskim, arabskim, perskim, afrykańskim (RPA). W serwisie myheritage.pl istnieje gałąź/dział (zakładka DNA w serwisie), która zajmuje się badaniem kodu DNA pod kątem pochodzenia etnicznego. Jak wspomniałem wcześniej badania kodu genetycznego jeszcze kilka lat temu były bardzo drogie, ale z czasem powstało więcej laboratoriów, które zajmują się kodem DNA człowieka i ceny stopniowo poszły w dół.

Prowadząć drzewo genealogiczne w serwsie myheritage.pl można test DNA zrobić w innej firmie i wynik badania (kod DNA) przesłać do myheritage.pl w celu porównania kodu w bazie danych i zwiększenia szansy na znalezienie poszukiwanych krewnych. Ja zdecydowałem się na zakupienie takiego zestawu DNA w MyHeritage, gdyż cena takiego zestawu w "Walentynkowej Promocji" spadła do 49 euro. W serwisie allegro.pl, można było kupić zestaw DNA MyHeritage za 185 zł. Jeśli zdecydujecie się zakupić taki zestaw w serwisie myheritage.pl musicie się wcześniej w nim zarejestrować. Pakiet DNA można poszerzyć o opcję Health, która obejmuje nieograniczony dostęp do wszystkich nowych raportów ryzyka i nosicielstwa genetycznego. Zestaw, który zamówiłem przez internet bardzo szybko doszedł ze Stanów Zjednoczonych firmą kurierską GLS i zawierał:

- Kartka wielkości widokówki tzw. "DNA Kit Activation Reminder" (przypomnienie o aktywacji otrzymanego pakietu w serwisie myheritage.pl). W przypomnieniu znajduje się równeż kod aktywacyjny pakietu oraz miesce na imię i nazwisko osoby poddanej badaniu DNA. Kod aktywacyjny znajduje się również na opakowaniu zestawu oraz na fiolkach więc pomylenie zestawu czy fiolki podczas badania nie wchodzi w grę. Kartkę tą zachowujemy dla siebie, nie odsyłamy jej.

- Instukcja obsługi pogrania materiału genetycznego

- Fiolki z płynem - 2 szt., gdzie umieszczony będzie pobrany materiał DNA, na których jak wspomniałem wcześniej również naklejony jest charakterystyczny numer (kod aktywacyjny)

- pałeczki do pobrania wymazu z policzków - 2szt.

- Zaadresowana Koperta "bąbelkowa" oraz woreczek foliowy na suwak, w którym będą umieszczone fiolki.

Jak wspomniałem wcześniej po otrzymaniu zestawu trzeba go aktywować w serwisie. W serwisie na naszym koncie również znajduje się instrukcja jak pobrać materiał do badań DNA, jest również film instruktażowy pokazujący jak pobiera się wymaz z policzka i pakuje materiał. Mniej więcej wygląda to tak:

1. Wyciągamy jedną pałeczkę z wacikiem, wkładamy do buzi pałeczkę i pocieramy wewnętrzną stronę policzka powiedzmy prawego obracając pałaczką przez 30 -60 sekund. To samo robimy drugą pałeczką ale tym razem pocieramy wewnętrzną stronę lewego policzka.

2. Następnie wkładamy pałeczkę z wacikiem do fiolki z płynem i łamiemy w fiolce pałeczkę i zakręcamy fiolkę (pałeczka ma zaznaczone miejsce w którym powinna się złamać). To samo robimy z drugą poałeczką, którą wkładamy do drugiej fiolki.

3. W kolejnym kroku zakręcone mocno fiolki umieszczamy w foliowym woreczku z suwakiem. Suwak zasuwamy i wkładamy do zaadresowanej  "bąbelkowej" koperty i zaklejamy.

Teraz możemy wysłać fiolki do laboratorium w Stanach Zjednoczonych. I tu zaczęły się schody, gdyż nigdy nie wysyłałem przesyłki do USA. W zamówionym zestawie było zaznaczone że przesyłka zwrotna jest darmowa. Napisałem więć do firmy kurierskiej GLS jak to technicznie załatwić. Firma nic nie wiedziała o darmowej przesyłce zwrotnej i napisali mi żebym skontaktował się z MyHeritage. Przeczytałem dokładniej tłumaczenie regulaminu serwisu na język polski i znalazłem w części dotyczącej badań dna następującą treść, cytuję: "Usługi z zakresu badań DNA nie są obecnie dostępne dla mieszkańców następujących państw i stanów: Alaski, Izraela, Polski, Iranu, Libii, Sudanu, Somalii, Korei Północnej, Libanu oraz Syrii („Terytoria wyłączone”)." W tłumaczeniu regulaminu jest również informacja, cytuję: "Poniższe tłumaczenie naszego Regulaminu na język Polski nie jest wersją wiążącą. Służy wyłącznie do celów informacyjnych i dla Twojej wygody. Angielska wersja Regulaminu jest wersją prawnie wiążącą". Trochę mnie to zdezorientowało. Niestety MyHeritage nie ma jeszcze infolinii w języku polskim. Wydaje mi się , że zapis dotyczący braku usługi DNA dla mieszkańców Polski dotyczy darmowego odesłania badań, ale mogę się mylić. Zdecydowałem się wysłać próbki badań zwykłą przesyłką poleconą przez Pocztę Polską, za którą zapłaciłem 16 zł. Przesyłka z Polski wyszła bardzo szybko ale potem długo nie miałem potwierdzenia z serwisu że próbki dotarły do laboratorium w USA. Dotarła ona trochę później niż powinna, ale całe szczęście w końcu dotarła do laboratorium.

Decydująć  się na badanie DNA pod kontem pochodzenia etnicznego na pewno warto skorzystać z serwisu myheritage.pl bo cena testu jest atrakcyjna a przesyłka polecona do Stanów Zjednoczonych kosztowała tylko 16 zł. Co prawda moja przesyłka polecona szła trochę dłużej niż zwykle (ok. 2 tygodni), ale mam informacje że przeciętnie do USA dociera do tygodnia (Poczta Polska). Wyniki badania DNA opiszę w drugiej części artykułu. Na razie czekam na wyniki.

]]> Sun, 01 Mar 2020 10:30:00 GMT https://www.wstreszczeniu.pl/blog/?id=da0ujkmv https://www.wstreszczeniu.pl/blog/rss/da0ujkmv imblog

W uzupełnieniu do artykułu pt. "Woda pitna z przydrożnych źródełek" chciałbym polecić wodę źródlaną z miejscowości Tylicz niedaleko Krynicy-Zdrój w Beskidzie Sądeckim. Tylicz to wieś na trasie nr 75 z Nowego Sącza

do Granicy Słowackiej przez Muszynkę. We wsi umiejscowionych jest kilka złóż wód mineralnych ale chyba najbardziej znane źródełko to "Zdrój Główny". Jadąć samochodem przez Tylicz drogą w kierunku granicy polsko-słowackiej, mijamy Cerkiew pw. św. Kosmy i Damiana po lewej stronie docieramy do źródełka, które umiejscowione jest przy strumyku Muszynka po prawej stronie drogi (zaraz za cerkwią). Przy źródle jest niewielki parking gdzie można pozostawić samochód, jest również wc (toj-toj) oraz plac zabaw dla dzieci. Zimą na stoku w pobliżu źródełka Zdrój Główny funkcjonuje wyciąg narciarski "Master-Ski" więc można również zabrać narty czy sanki. Same źródełko jest zabudowane co widać na załączonych zdięciach. W dawnych czasach przy tym źródełku odpoczywały karawany kupieckie w drodze z Węgier do Sącza i Krakowa. Oprócz źródełka warto zwiedzić wspomnaną wcześniej łemkowską Cerkiew pw. św. Kosmy i Damiana, którą zbudowano w 1743 roku i Kościół Apostołów Piotra i Pawła zbudowany w w 1612 roku a umiejcowiony przy rynku w Tyliczu. Zarówno Cerkiew jak i Kościół znajdują się na Szlaku Architektury Drewnianej Małopolski.

Wracająć do źródełka wybraliśmy akurat "Zdrój Główny" w Tyliczu, gdyż smak wody z tego źródełka jest niesamowity i pamiętam go jeszcze z dzieciństwa.

Rodzicie wysyłali mnie na wakacje w te rejony i często wracając z górskich wycieczek zatrzymywaliśmy się przy źródełku aby ugasić pragnienie tą niesamowitą w smaku wodą. źródełko to szczawa wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowa, żelazista (typ wody: 0,30 % HCO3 –Ca–Mg, CO2, Fe).  Szczawy wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowe, żelaziste korzystnie wpływają na układ pokarmowy i drogi moczowe, poza tym mają własciwości antyalergiczne, przeciwzapalne i alkalizujące. Niewątpliwie okolice Tylicza i Krynicy-Zdrój charakteryzują się piękną przyrodą dlatego latem warto wybrać się z rodziną na wędrówkę ścieżką przyrodniczo-edukacyjną "Na Rakowsku" (ok. 4 godzinny spacer), która wiedzie przez 9 stanowisk przyrodniczych a dwa z nich to źródła wody mineralnej, więcej informacji na temat ścieżki - tutaj.

]]> Sun, 02 Feb 2020 18:16:00 GMT https://www.wstreszczeniu.pl/blog/?id=hkdvfsfj https://www.wstreszczeniu.pl/blog/rss/hkdvfsfj imblog

Przewlekła białaczka szpikowa (ang. chronic myeloid leukemia w skrócie CML) jest bardzo podstępną chorobą szpiku kostnego, szczególnie u dzieci, gdyż dzieci na tą odmianę białaczki rzadko chorują (stanowi ona wg źródła 2-4% przypadków) a objawy charakterystyczne dla CML mogą sugerować inne schorzenia np. zakażenie pasożytami, alergię, anemię. Dlatego nie wolno tych objawów bagatelizować i najlepiej skonsultować je z dobrym specjalistą. Wczesne wykrycie choroby lepiej rokuje dla dziecka. CML w większości przypadków związana jest z powstaniem nieprawidłowego chromosomu zwanego Filadelfia w kodzie DNA (według źródła ponad 90% przypadków). Oprócz mutacji w kodzie genetycznym, wśród czynników zwiększających ryzyko zachorowania na przewlekłą białaczkę szpikową wymienia się:

– niektóre substancje chemiczne (głównie na bazie benzenu),

– zakażenie organizmu wirusami takimi jak np. wirus Epsteina-Barra, który wywołuje mononukleozę zakaźną (naukowcy, twierdzą, że obecność wirusa może mieć związek z rozwojem chłoniaka Hodgkina, Burkitta oraz innych chłoniaków zlokalizowanych w jamie nosowej),

– promieniowanie jonizujące (promieniowanie alfa, oraz bardziej przenikliwe beta i gamma, które wykorzystuje się w detektorach dymu - alfa, farbach luminescencyjnych czyli świecących w ciemności wykorzystywanych choćby w tarczach zegarków dla nurków – alfa i beta, oraz w miernikach badających grubość i gęstość materiału np. papieru – beta gamma). Należy zaznaczyć że opisane promieniowanie alfa jest raczej nieszkodliwe bo nie przenika do organizmu jak promieniowanie beta i gamma.

Typowe objawy ogólne, które mogą wystąpić u osoby chorej na CML (niekoniecznie wszystkie razem) to:

– uczucie zmęczenia,

– senność,

– częste, nawracające infekcje,

– spadek masy ciała,

– nocne poty,

– bladość skóry,

– stany podgorączkowe,

– bóle głowy,

– krwawienia (np. z nosa),

– siniaki,

– bóle brzucha (mogą być związane z powiększoną śledzioną), kości i stawów.

Na stronie internetowej Children with cancer UK keeping families together (link do strony: https://www.childrenwithcancer.org.uk/childhood-cancer-info/cancer-types/chronic-myeloid-leukaemia/), której założyciele wspierają chorych i ich rodziny na choroby nowotworowe możemy znaleźć wiele cennych informacji o CML oraz innych chorobach nowotworowych, na stronie zasugerowano że chory na przewlekłą białaczkę szpikową może mieć tylko niektóre z powyższych objawów CML. Poniżej przedstawiam objawy białaczek u dzieci opisane w serwisie internetowym medonet z naciskiem, że są to objawy niespecyficzne (link do artykułu w serwisie internetowym medonet: https://www.medonet.pl/ciaza-i-dziecko/choroby-dzieciece,bialaczka-u-dzieci---objawy--leczenie,artykul,1639880.html):

– osłabienie, apatia, nadmierna senność, bladość skóry, które wynikają ze zmniejszonej liczby czerwonych krwinek,

– gorączka o niewyjaśnionej przyczynie,

– wybroczyny na skórze i śluzówkach jamy ustnej, łatwe siniaczenie się, krwawienia spowodowane obniżeniem się poziomu płytek krwi,

– bóle kostne, które są objawem zdominowania szpiku kostnego przez komórki nowotworowe i nacieczenie okostnej. Najczęściej pojawiają w nocy, w łóżku, po rozgrzaniu kończyny, nie mają związku z urazem,

– nawracające infekcje np. zapalenie gardła, ucha czy płuc. Wynikają one z niesprawnego systemu odpornościowego i powinny zaalarmować gdy przedłużające się leczenie antybiotykami nie przynosi poprawy,

– powiększenie węzłów chłonnych w różnych lokalizacjach,

– ból brzucha spowodowany guzem w jamie brzusznej,

– bóle głowy, wymioty będące objawem zajęcia mózgu przez nowotwór,

– powiększenie jąder.

Przewlekła białaczka szpikowa jest specyficzną formą białaczki, gdyż w odróżnieniu od ostrych białaczek choroba postępuje powoli nie dając na początku znaczących objawów co może uśpić czujność rodziców. Przebiega ona w trzech fazach (niektóre źródła podają, że może wystąpić w dwóch fazach, zobacz: publikację autorów: Witold Prejzner, Tomasz Sacha, Zoriana Salamanczuk,  Barbara Pieńkowska-Grela, Olga Haus, Andrzej Hellmann pt. Standard postepowania diagnostycznego i terapeutycznego u chorych z przewlekła białczka szpikowa w Polsce w roku 2007, którą można pobrać z tej strony http://pthit.pl/download,ahp,45) podzielonych na:

– fazę przewlekłą, która nieleczona może trwać nawet kilka lat a objawy choroby są dosyć łagodne, ale śledziona może być już powiększona a liczba białych krwinek może przekroczyć normę,

– fazę akceleracji, w której dochodzi do stopniowego zaostrzenia choroby, następuje wzrost liczby niedojrzałych komórek (tzw. blastów) w krwi i szpiku kostnym. Blasty nie potrafią sobie poradzić z chorobą jak normalne komórki (białe krwinki). W fazie tej mogą pojawić się: dodatkowe aberracje chromosomalne (mutacje), leukocytoza oporna na leczenie, anemia, zwiększony odsetek bazofilii oraz nasilenie objawów takich jak nocne poty, spadek masy ciała, uczucie zmęczenia itd.

– fazę przełomu blastycznego (tzw. kryza blastyczna), której przebieg przypomina ostrą białaczkę szpikową i wymaga natychmiastowego intensywnego leczenia, w fazie tej następuje szybki wzrost blastów, które wypierają prawidłowe, zdrowe komórki z krwi i szpiku kostnego, pojawiają się kolejne mutacje komórek.

Dwie ostatnie fazy CML  są oporne na leczenie i źle rokują.

Podsumowując bardzo ważne jest wykrycie białaczki u dziecka w fazie przewlekłej, gdyż w tej fazie lepsza jest skuteczność leczenia . Dlatego trzeba poszukać odpowiedniego lekarza i jak najszybciej zrobić rozmaz krwi (metoda manualna). Wiem to z własnego doświadczenia, gdyż motywacją do opisania tej zdradliwej choroby jest nerwowy okres z moim synem, u którego z początku pojawiły się nocne poty, senność i zmęczenie, nawracające infekcje (tłumaczyliśmy sobie to pójściem dziecka do  przedszkola). Następnie doszło do tego krwawienie z nosa, spadek masy ciała, ból nóżek i brzucha i spuchnięte jądra. Syn był taki słaby, że musieliśmy my go co chwilę nosić. Nie jestem lekarzem ani żadnym specjalistą dlatego w tym czasie przewertowałem mnóstwo artykułów na temat chorób krwi, gdyż u syna  wyniki badania krwi nie były prawidłowe. Syn był diagnozowany w kierunku pasożytów, alergii, anemii i trochę ten okres trwał. Jeśli kogoś zainteresują wyniki badań mojego syna z tego okresu (2017r.) do ewentualnego porównania to zamieszczam wyniki badań ogólnych krwi termin 1, termin 2 i rozmaz krwi metodą manualną. Dodam że wszystko zaczęło się u syna w wieku ok. 4-5 lat. Choć minęło już prawie dwa lata i niektóre objawy się „wyciszyły” martwi mnie niski poziom granulocytów obojętnochłonnych pałeczkowatych u mojego syna, który w rozmazie krwi dalej występuje.

Na koniec dodam, że medycyna ruszyła do przodu jeśli chodzi o leczenie CML i pojawiła się alternatywa dla przeszczepu szpiku kostnego - leki nowej generacji tzw.  inhibitory kinaz tyrozynowych - TKI) takie jak:

– TKI pierwszej generacji – imatynib,

– TKI drugiej generacji – nilotynib, dazatynib i bozutynib,

– TKI trzeciej generacji – ponatynib.

Na pewno problemem w leczeniu białaczek i innych chorób nowotworowych u dzieci jest to, że niektóre leki można stosować tylko u osób pełnoletnich.

Kolejnym pozytywem w leczeniu białaczek jest pojawienie się nowego kierunku w transplantologii - przeszczepu ze zredukowanym kondycjonowaniem tzw. minitransplantacji, którego prekursorem jest Shimon Slavin  z Izraela (więcej na ten temat na stronie Portalu Farmaceutyczno Medycznego - https://www.pfm.pl/baza_chorob/choroby-nowotworowe/minitransplantacja---nowy-kierunek-w-przeszczepach-szpiku-/921). Trwają również badania nad nowymi technologiami medycznymi, takimi jak terapie celowane i immunoterapia przeciwciałami monoklonalnymi lub limfocytami CAR ale już wiadomo, że są jest to drogie leczenie. Miejmy nadzieję, że w niedalekiej przyszłości technologie te będą wykorzystywane w leczeniu tak zjadliwej choroby jak CML.

]]> Wed, 29 Jan 2020 23:53:00 GMT https://www.wstreszczeniu.pl/blog/?id=biipxqdy https://www.wstreszczeniu.pl/blog/rss/biipxqdy imblog

Postanowiłem opisać te dwie formy przemocy psychicznej w jednym artykule, ponieważ na wzajem się uzupełniają i często są razem stosowane przez oprawców. Stalking w języku angielskim oznacza "podkradanie się". Atakujący najpierw starają się wzbudzić zaufanie ofiary poprzez złudną przyjaźń czy sympatię. W kolejnym etapie oprawcy rozpoczynają działania mające na celu wyprowadzenie ofiary z równowagi. Działanie te obejmują uporczywe wpatrywanie się, naprzykrzanie się, szturchnięcia, ocieranie się, nagabywanie, ciągłe śledzenie, nękanie smsami i połączeniami telefonicznymi (cyberstalking) oraz wiele innych form działania mających zaburzyć równowagę psychiczną ofiary i wywołać u niej strach i poczucie lęku. Często stalking może przybierać formę cyberstalingu, który obejmuje oprócz wspomnianych wcześniej nękających smsów i połączeń telefonicznych takie działania jak:

- nękanie wiadomościami e-mail,

- nękanie wiadmościami i postami w mediach społecznościowych, na forach i blogach,

- podszywanie się pod kogoś i wykorzystywanie kogoś tożsamości w mediach społecznościowych, na forach i blogach.

Cyberstalking jest taką formą nękania, która nie wymaga kontaktu fizycznego z ofiarą.

Jedną z najokrótniejszych form przemocy psychicznej, którą często wykorzystuje się razem ze stalkingiem jest gaslighting. Gaslighting dosłownie w języku ma rózne tłumaczenia z języka angielskiego - odpalanie gazu, podświetlanie ale także gasnący płomień. Tłumaczenie tego terminu na język polski to "manipulowanie kimś, aby zwątpił w swoje zdrowie psychiczne". Gaslighting polega na takim manipulowaniu ofiarą aby przejąć nad nią kontrolę. Często manipulanci sprawiają wrażenie troskliwych czy najlepszych przyjaciół albo chwilowo takimi się stają aby uśpić swoją ofiarę. Ta forma przemocy psychicznej obejmuje takie działania jak:

- izolowanie ofiary aby nigdzie nie mogła szukać wsparcia,

- jeśli izolacja się powiedzie to kolejnym etapem jest opowiadanie i powielanie nieprawdziwych informacji o ofierze aby ją zdyskredytować w otoczeniu czy środowisku, w zasadzie wszędzie,

- wmawianie ofierze nieprawdziwych informacji o niej takich jak np. choroba psychiczna,

- manipulowanie ofiarą w taki sposób aby zachwiać jej pewność siebie i ją złamać co prowadzi do pełnej kontroli nad taką osobą (jeśli pewność ofiary powraca to nasila się działania destrukcyjne),

- uderzenie w takie punkty ofiary, które są dla niej ważne, w myśl powiedzenia "Twój wróg uderzy tam, gdzie czujesz się pewnie".

Ponadto manipulatorzy wykorzystają każdą sytuację aby zdyskredytować ofiarę w otoczeniu i obniżyć jego samoocenę - słabości, skłonności ofiary, jej nałogi, poczucie winy, problemy małżeńskie czy chorobę ofiary itp.

Wszystkie te działania mają na celu odwrócenie uwagi ofiary od istotnego problemu, opóźnienie jej reakcji na określone zdarzenie co może być związane z określonymi skutkami prawnymi. Celem może być zniechęcenie ofiary do określonego działania, ukaranie jej za coś i często dochodzą z zemsty i nienawiści i działania te mają prowadzić do zniszczenia dobrego imienia danej osoby i zdyskredytowanie jej w oczach innych.

Zarówno stalking jak i gaslighting może wywołać określone skutki zdrowotne u ofiary od depresji, stanów lękowych czy znacznego obniżenia własnej wartości po choroby kardiologiczne, układu krążenia, zawał serca i wiele innych dolegliwości.

Uważam, że przy zastosowaniu dużych środków finansowych powyższe formy przemocy są trudne do udowodnienia i wtedy należy znaleźć czas i formę regeneracji orhanizmu odstresowania. Można również nagrywać i filmować takie zdarzenia notować daty, zapamiętywać miejsca i liczyć na błąd oprawców.

Jeżeli jest taka możliwość to trzeba zgłosić nękanie odpowiednim służbą lub znaleźć zaufaną osobę z którą można porozmawiać o problemie, jeżeli oczywiście wcześniej oprawcy nie zdyskredytują ofiary w jej oczach. Wydaje mi się również, że ważne jest to aby starać się oczyścić swoje imię lub przynajmniej nie reagować nerwowo w niektórych sytuacjach co może prowadzić do dalszej dyskredytacji ofiary. Należy również pamiętać aby nie dać sobie wmówić, że jest coś z Wami nie tak bo nie jest to żadna terapia. Często w takie nękanie mogą być wciągnięte osoby nieświadomie, którym wmówiono, że są to działania dla Twojego "dobra" albo "dobra" Twoich bliskich. Mam nadzieję, że nigdy nie znajdziecie się w takiej sytuacji a jeśli już się znajdziecie to artykuł ten przynajmniej pozwoli Wam ocienić sytuację w której się znaleźliście.

]]> Wed, 27 Nov 2019 00:16:00 GMT https://www.wstreszczeniu.pl/blog/?id=0lfk2w1t https://www.wstreszczeniu.pl/blog/rss/0lfk2w1t imblog

Dobra woda zdrowia doda jak mówi powiedzenie i coś w tym jest. Nam najbardziej smakuje woda źródlana nabierana ze źródełek, z czystych rejonów Polski. Podróżując po Polsce jak tylko zauważymy tabliczkę wskazującą dojazd do źródełka z pitną wodą to odbijamy z trasy i jedziemy nabrać wody. Często sami wcześniej szukamy informacji o źródełkach "na trasie" w internecie. W naszym ekwipunku prawie zawsze mamy kilka kanistrów na wodę źródlaną. Taką wodę przywozimy z wycieczek a potem popijamy w domu. Zdarza się, że po wodę musimy stać w długiej kolejce, gdyż źródełko ma jakąś niesamowitą historię często związaną z mocą Boską i właściwościami zdrowotnymi co ludzi przyciąga. Słyszałem też teorię, że woda z niektórych źródełek ma pozytywny wpływ na zdrowie gdyż jest silnie nasycona wodorem a wodór to jeden z najsilniejszych antyoksydantów hamujący rozwój wolnych rodników. Nam po prostu woda nabrana ze źródła bardzo smakuje, nie neguję oczywiście jej zdrowotnych właściwości. Wiem, że są przeciwnicy picia takiej wody, którzy uważają, że można się nią zatruć bo jest nieprzebadana przez SANEPID (nie zawsze) i są w niej bakterie, ale czy picie wody zakupionej w sklepie z plastikowej butelki jest takie zdrowe?. Zachęcam do przeczytania: artykuł_1 i artykuł_2. Można wodę z kranu przefiltrować ale i tak uważam że w smaku będzie gorsza od źródlanej. Wracając do naszych wycieczek to wodę przywozimy z różnych rejonów kraju i jeszcze nigdy się nią nie zatruliśmy.

Są w Polsce źródełka z naprawdę smaczną wodą, porównywalną lub lepszą od wody sklepowej w plastikowych butelkach. Przywoziłem wodę z różnych miejsc ale najbardziej smakuje mi woda ze źródełek umiejscowionych w okolicy Beskidu Sądeckiego i Rymanowa-Zdrój (np. źródełka: św. Kingi w Starym Sączu, z okolic Tylicza (oddzielny artykuł na blogu), Krynicy Górskiej i Szczawnicy oraz przy Pustelni św. Jana z Dukli). Na tym terenie występują tzw. szczawy karpackie, które w swoim składzie zawierają dwutlenek węgla w ilości 1000 mg/dm3 jak podają różne źródła związane jest to z aktywnością wulkaniczną w tym rejonie w zamierzchłych czasach (Trzeciorzęd). Szczawy zalecane są w chorobach górnych dróg oddechowych, układu pokarmowego, moczowego i krążenia. Wodę tą powinny pić osoby z problemami przemiany materii. W zależności od składu chemicznego szczawy polecane są również na choroby na tle nerwowym (stres, depresję, nadpobudliwość), wspomagają leczenie alergii i chorób krwi. Po wodę z tych rejonów oprócz okolicznych nieszkańców przyjeżdżają turyści z całej Polski. My odwiedziliśmy następujące źródełka w Polsce południowo-wschodniej:

- Źródełko przy Kaplicy Na Wodzie w Radecznicy niedaleko trasy na Zamość. Wodę z tego źródełka pobiera się wykorzystując pompę ręczną. Wypływa ona do niewielkiego, płytkiego stawu (patrz zdięcie poniżej), którego dno porastają dziwne rośliny. Trochę wygląda to jak glony czy algi (nie jestem znawcą). Wybierając się na wycieczkę do Zamościa można zboczyć z trasy i nabrać wody ze źródełka. Inne atrakcje w okolicy to Szczebrzeszyn znany z wiersza Jana Brzechwy i Lasy Janowskie i przepiękne Roztocze, które warto odwiedzić.

- Źródełko w Radoszycach w Bieszczadach przy drodze nr 892 prowadzącej na Słowację. Inne atrakcje w okolicy to Cerkiew św. Dymitra i przepiękne bieszczadzkie widoki.

- Źródełko w Zwierzyniu niedaleko drogi nr 84 na Sanok (Bieszczady). Niestety nie mam zdjęć ze Zwierzynia bo byliśmy tam podczas burzy z gradobiciem, łamaniem konarów drzew i jakoś nie pomyślałem o fotografowaniu :). Ze Zwierzynia blisko jest nad Jezioro Myczkowskie i Solinę więc można połączyć to w jedną wycieczkę.

- Źródełko przy Pustelni św. Jana z Dukli w okolicach Krosna przy trasie na Duklę (nieopodal miejscowości Trzciana, zjazd z drogi E371). Niedaleko stąd położone są miejscowości uzdrowiskowe, które odwiedziliśmy: Iwonicz-Zdrój i Rymanów-Zdrój.  Słyną one również ze zdrowotnych wód źródlanych.

- Źródełko w Tatrach przy Sanktuarium Maryjnym na Wiktorówkach w zakopiańskim stylu niedaleko Rusinowej Polany, skąd rozpościera się przepiękny widok na Tatry Wysokie. Miejsce naprawdę przepiękne. Na zdięciach poniżej droga do źródełka przez Rusinową Polanę.

- Źródełko św. Kingi w Starym Sączu (Beskid Sądecki). Stary Sącz to jedno z najstarszych miast w Polsce. Warto tutaj zwiedzić średniowieczny rynek z ciekawymi zabytkami architektury wybrukowany granitami z Dunajca oraz przepiękny Klasztor  Sióstr Klarysek.

Podsumowując, każde z powyższych źródełek ma ciekawą historię czy legendę o których nie będę się rozpisywał, mnie ta woda jak wspomniałem wcześniej po prostu smakuje. W przyszłości planuję odwiedzić jeszcze inne źródełka przy okazji wycieczek po Polsce o których napiszę. Na koniec chciałem tylko dodać, że wodę źródlaną najlepiej przechowywać w szklanym pojemniku, w ciemnym i chłodnym miejscu. My przywiezioną wodę przelewamy do szklanych słojów, dzbanków i przechowujemy z dala od słońca w garażu. Tak zgromadzoną wodę ze źródełek można pić nawet przez kilka miesięcy.

]]> Sat, 16 Nov 2019 23:27:00 GMT https://www.wstreszczeniu.pl/blog/?id=zv667wnq https://www.wstreszczeniu.pl/blog/rss/zv667wnq